سندیکای تولید کنندگان لوله و پروفیل فولادی ایران

محمد اصفهانی، کارشناس فولاد نیز درباره اتفاق‌هایی که سال گذشته میلادی در حوزه فولاد داخلی رخ داد به صمت گفت: پیش از طرح هر موضوعی پیرامون اتفاق‌های سال گذشته میلادی، بهتر است نخست ساختار کلی بازار داخلی فولاد کشور را به‌طور اجمالی شرح دهیم. به‌طور کلی زنجیره تامین فولاد کشور به دو زنجیره موازی با ماهیت به‌طور تقریبی متفاوت تقسیم می‌شود؛ زنجیره تامین شماره «یک» یا گروه A به‌طور عمده متشکل از فولادسازان بزرگ و خصوصی‌شده است، به‌طوری‌که در حوزه‌های صادراتی فعال و سرآمد بوده و توانسته‌اند به موفقیت‌های چشمگیری دست پیدا کنند.

این زنجیره به‌طور عمده با ماده اولیه آهن اسفنجی در حوزه فولادسازی شروع شده و با تولید محصولات نیمه‌ساخته‌ای مانند شمش یا تختال که قسمت عمده‌ای از آن صادر می‌شود، زنجیره آن ادامه پیدا کرده و سرانجام در حوزه نورد با تبدیل قسمتی از این مواد نیمه‌ساخته شده به میلگرد آجدار، تیرآهن یا محصولات تخت فولادی مثل ورق کلاف گرم یا سرد به پایان می‌رسد.

زنجیره تامین شماره« ۲ »یا گروه B که به طور تقریبی عمده فعالیت آن در حوزه خصوصی است و عمده مواد اولیه فولادسازان آن را قراضه آهن تشکیل می‌دهد. فولادسازان این گروه بیشتر از فناوری القایی برای ساخت محصولات نیمه‌ساخته‌ای مانند شمش بهره می‌گیرند. وی افزود: به موازات برخورداری از شرایط پسابرجام و همزمان با کمرنگ‌تر شدن تحریم‌های بین‌المللی و بحث جدی‌تر شدن ورود محصولات فولادسازان بزرگ کشور یا همان محصولات زنجیره تامین گروه A به بازارهای جهانی، محصولات میانی این زنجیره به سرعت می‌رود تا جایگاه خود را در این بازارها پیدا کند.

از سویی با تمرکز بازیگران این زنجیره تامین بر بازارهای جهانی، نرخ محصولات آنها نیز روند افزایشی در پیش گرفت، زیرا نرخ‌های داخلی این گروه، پیش‌تر به‌دلیل مازاد عرضه و بسته بودن دروازه‌های صادراتی به مراتب پایین‌تر از نرخ‌های جهانی بود. این کارشناس در ادامه خاطرنشان کرد: از سوی دیگر دامنه فعالیت فولادسازان بزرگ ما هم در بازارهای جهانی توسعه پیدا کرده بود، به‌طوری‌که کمبود مواد اولیه آنها که به‌طور عمده شامل آهن‌اسفنجی بود، تبدیل به یک مشکل شده بود. شرایط حاکم دست‌به‌دست هم دادند تا بازار داخلی با کمبود جدی شمش روبه‌رو شده و سرانجام با افزایش نسبی تقاضای داخلی در اوایل سال ۹۶ (۳ ماه نخست سال ۲۰۱۷ میلادی) زمینه لازم برای ورود بازار داخلی به یک مرحله افزایشی پرقدرت فراهم شد.

نیاز به شمش فولادی در بازار داخلی در آن برهه از زمان به‌تدریج شدت پیدا کرد، به‌طوری‌که فولادسازان گروه A که حالا محصولات نیمه‌ساخته شده خود را در بازارهای جهانی پیش‌فروش کرده و از سویی با کمبود نسبی مواد اولیه روبه‌رو بودند، مجبور به ارائه مازاد بر تعهد تولید خود در بورس کالا شدند که این مسئله باعث بالارفتن نرخ محصولات آنها به جهت محدودیت عرضه و برتری تقاضا و استقبال از این کالا در بورس کالا و بازار داخلی شد.
این روند ادامه داشت تا اینکه اواسط سال گذشته میلادی (اوایل مرداد۹۶) به اوج خودش رسید و متوسط نرخ شمش نسبت به ابتدای سال ۹۶ تا مرز ۷۰ درصد افزایش نرخ ادامه پیدا کرد.
اصفهانی افزود: با ادامه این روند و پیدایش برخی نارضایتی‌ها در زنجیره پایین‌دستی فولاد، فشار وزارت صنعت، معدن و تجارت به فولادسازان بزرگ کشور برای در اولویت قرار دادن نیاز بازار داخلی، افزایش یافت. از سوی دیگر با برطرف شدن تدریجی نیاز فولادسازان بزرگ ما به مواد اولیه، بنا بر محدود کردن شرایط صادرات آهن‌اسفنجی از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت شرایط برای عرضه‌های داخلی بیشتر شمش از سوی این گروه به‌تدریج بیشتر شد تا اینکه عطش تقاضای بازار داخلی اواسط شهریور فروکش کرد و به سردی گرایید.

بازار داخلی شروع به عقب‌نشینی کرد، اما این عقب‌نشینی در برابر موفقیت قابل‌توجهی که نسبت به اوایل سال میلادی به‌دست آمده بود، قابل توجه نبود و در حد ۱۰ تا ۲۰ درصد کاهش یافت. سرانجام پایان ۳ ماه سوم سال گذشته میلادی (اوایل مهر سال ۹۶ ) با ادامه سخت‌گیری‌های وزارت صنعت، معدن و معدن مبنی بر اولویت تامین بازار داخلی و از سوی دیگر رویارویی با کاهش نرخ‌های جهانی، نرخ محصولات نیمه‌ساخته شده فولادسازان بزرگ در بازار داخلی نیز عقب‌نشینی کرد. صرف‌نظر از اوج‌گیری دوباره نرخ محصولات میانی فولادسازان بزرگ کشور در بورس کالا و در هفته‌های پایانی سال گذشته میلادی به‌واسطه صعود دوباره نرخ‌های جهانی، در نهایت بازار داخلی مقاطع طویل فولادی در محدوده نوسانی یک کانال مشخص با حفظ ۵۰ تا ۶۰ درصد رشد نسبت به ابتدای سال گذشته میلادی به استقبال سال نو میلادی (۲۰۱۸) رفت.

وی در پایان خاطرنشان کرد: سال گذشته میلادی و به‌ویژه نیمه دوم آن، بنا بر سیاست‌گذاری‌های کلان دولت مبنی بر توسعه تولید فولاد در کشور و رساندن آن به مرز ۵۵ میلیون تن تا پایان برنامه پنجم، شاهد بهره‌برداری پیاپی از واحدهای فولادسازی متعدد در کشور بودیم که این هم ثبت موفقیت قابل توجه دیگری در کارنامه درخشان حوزه تولید فولاد کشور در این سال بود، به‌طوری‌که در پایان این سال و با کمرنگ شدن نقش چین در بازارهای صادراتی، کشور ما اکنون تبدیل به یک صادرکننده برتر در منطقه شده است.