بررسی سیاست وزارت صنعت درخصوص ایجاد ظرفیت
فولادی در کشور با توجه به بازارهای صادراتی
و مزیت نسبی در حلقه های مختلف زنجیره ارزش
کد موضوعی: ۳۱۰
شماره مسلسل: ۱۵۸۲۳
فروردین ماه ۱۳۹۷
مرکز پژوهشها مجلس شورای اسلامی
دفتر: مطالعات انرژی، صنعت و معدن
به نام خدا
فهرست مطالب
چکیده
مقدمه
۱ . وضعیت کنونی صنعت آهن و فولاد کشور
۱ – ۱ . تولید
۲ – ۱ . مصرف
۲ . چشم انداز صنعت آهن و فولاد کشور در افق ۱۴۰۴
۱ – ۲ . مروری بر برنامه توسعه صنعت آهن و فولاد در افق ۱۴۰۴
۲ – ۲ . مجوزهای صادر شده ازسوی وزارت صمت در طول زنجیره براساس افق ۱۴۰۴
۱ – ۲ – ۲ . کنسانتره .
۲ – ۲ – ۲ . گندله .
۳ – ۲ – ۲ . آهن اسفنجی و آهن خام .
۴ – ۲ – ۲ . فولاد خام
۵ – ۲ – ۲ . محصولات فولادی
۳ – ۲ . تعادل حلقههای زنجیره براساس مجوزهای صادر شده و سند چشمانداز ۱۴۰۴
۳ . چالشهای پیش روی صنعت آهن و فولاد در افق ۱۴۰۴
۱ – ۳ . سرعت پیشرفت طرحها .
۲ – ۳ . سرمایهگذاری مورد نیاز طرحها .
۳ – ۳ . تأمین سنگ آهن
۴ – ۳ . تأمین زیرساختها .
۵ – ۳ . جانمایی طرحها .
۶ – ۳ . مجوزهای صادر شده و مقیاس تولید
۷ – ۳ . بازار مصرف و تجارت فولاد
۴ . مزیتهای نسبی کشور در زنجیره تولید فولاد
جمع بندی
پیشنهادهای اصلاحی برای توسعه صنعت آهن و فولاد
پی نوشتها .
___________________________________________________________
بررسی سیاست وزارت صنعت درخصوص ایجاد ظرفیت فولادی در کشور با توجه به بازارهای صادراتی و مزیت نسبی درحلقه های مختلف زنجیره ارزش
چکیده ایران در سال ۱۳۹۵ با تولید ۵ / ۱۸ و ۳ / ۱۷ میلیون تن فولاد خام و آهن اسفنجی به ترتیب در رتبه چهاردهم و دوم تولیدکنندگان جهانی این دو محصول قرار گرفت. درحالی که ظرفیت واحدهای فولادسازی و آهنسازی کشور در سال گذشته به ترتیب ۸ / ۲۹ و ۵ / ۲۴ میلیون تن گزارش شده است.
براساس طرح جامع فولاد کشور، ایران باید در سال ۱۴۰۴ به ظرفیت تولید ۵۵ میلیون تن فولاد دست یابد. برای این منظور ظرفیت استخراج معادن سنگ آهن و واحدهای کنسانتره سازی، گندله سازی واحیای مستقیم کشور باید تا سال ۱۴۰۴ بهترتیب به ۱۶۸ ، ۸۶ ، ۸۰ و ۵۲ میلیون تن در سال برسد. امابراساس مجوزهای صادر شده از وزارت صنعت، معدن و تجارت و همچنین روند پروژه های در دست اجرا، بروز کاستی های چشمگیر در بخشهای آهن سازی، کنسانترهسازی و گندلهسازی، رسیدن به اینچشم انداز ناممکن خواهد بود. ازطرف دیگر، محدودیت های جدی در تأمین منابع مالی پروژه ها، بی توجهی به مقیاس تولید و صدور مجوزهای غیرکارشناسی در زنجیره فولاد، جانمایی نامناسب بسیاری از پروژه ها و همچنین نبود توسعه متوازن زیرساخت های مورد نیاز نسبت به واحدهای زنجیره فولاد، رسیدن به این هدف را دشوار کرده است.
ازجمله راهکارهای منطقی برای حل چالش های پیش رو عبارتند از: اصلاح جانمایی واحدهای درحال اجرا با درصد پیشرفت فیزیکی پایین و انتقال آنها به مناطق دارای مزایای نسبی، تشکیل کنسرسیوم های بزرگ متشکل از واحدهایی در طول زنجیره فولاد به منظور رفع نگاه منطق های وبخشی نگری و تبیین رویکرد ملی گرایانه در این صنعت، توجه ویژه به صادرات در حلقه هایی از زنجیره فولاد که کشور مزایای نسبی دارد و همچنین تلاش جدی مسئولان کشور در تولید فولادهای خاص باارزش افزوده بالاتر.
مرکز پژوهشها مجلس شورای اسلامی
