دستور جلسه امروز کارگروه کارشناسی شورای گفتگوی دولت و بخش خصوصی مورخ۱۳۹۶/۱۱/۱۸

بررسی مراتب اعتراض به مکانیسم عرضه و تعیین قیمت محصولات فولادی در بورس کالا

بورس کالاهای صنعتی و معدنی هم اکنون تحت نظارت شرکت بورس کالای ایران با ۸۴ کارگزاری در گروه های اصلی فولاد، روی، مس، آلومینیوم، سرب، نیکل، فلزات گرانبها وگروه مواد صنعتی و معدنی در قالب معاملات نقدی، سلف، نسیه و اوراق مشتقه مورد معامله قرار می گیرند. محصولات فولادی از نظر حجم وزنی و ارزشی مورد توجه می باشند و ورق های فولادی مواد اولیه بیش از ۶۰۰ گروه کالایی هستند.

ورق گرم که به عنوان یک کالای واسطه ای در صنایع مورد استفاده قرار می گیرد، بیشتر از فولاد مبارکه اصفهان تهیه میشود و میزان کمی از محصولات مورد نیاز از شرکتهای نورد لوله اهواز و گیلان تأمین و از سوی دیگر ۴۰ درصد کمبود با واردات از کشورهایی مانند روسیه، هند و چین تهیه میشوند؛ لذا بخش اعظم آن توسط فولاد مبارکه تولید می گردد و این شرکت بازار این ورق را در دست دارد.

مشکل اصلی فولاد از گذشته تاکنون در عرضه و تولید در بخش ورق گرم و سرد است. مکانیسم عرضه ورق گرم و سرد در بورس و کمبود این مواد اولیه است که سبب شده است تا برخی کارخانه ها به دلیل این کمبود و گران بودن آن، به حالت تعطیل یا نیمه تعطیل در آیند. این در حالی است که مواد اولیه در این سال ها با نرخ ارزانتر صادر میشوند، در صورتی که میتوان مواد اولیه را به تولیدکننده داخلی داد و با ارزش افزوده بیشتری آن را صادر نمود. از جمله مهم ترین دلایل برای به وجود آمدن این وضعیت از سوی صنایع وابسته به فولاد به شرح ذیل می باشد

  1. شرکت فولاد مبارکه به صورت انحصاری تولید و عرضه ورق های گرم و سرد را در دست دارد و به هر نحوی که بخواهد در شرایط فروش و عرضه محصولات در تالار بورس و قیمت ها تاثیر می گذارد و بازار را از شفافیت دور نگه می دارد و این شکل از معاملات یک انحصار تولید دولتی و عرضه شبه دولتی را به بازار بورس تحمیل می نماید و این موضوع برخلاف اساسنامه بورس کالا می باشد.
  2. تولیدکنندگان انحصاری، بسیاری از محصولات خود را در خارج از بورس عرضه می نمایند ؛ بنابراین وقتی که کالا در زمان کشف قیمت به اندازه تقاضای موجود عرضه نمی گردد و کمتر از تقاضا عرضه می شود، مچینگ های بعد از عرضه ناکافی برخلاف رویه عرضه و تقاضا و نوعی قیمت سازی می باشد و تنها برای استفاده از معافیت مالیاتی در بورس ثبت می گردند؛ به عبارت دیگر فروش به صورت غیر شفاف خارج از بورس انجام می شود و تنها در بورس تضمین می گردد.
  3. فولاد مبارکه میزان بسیار کمی از ورق های گرم و سرد را به صورت مستقیم وارد بورس می نماید که این میزان عرضه کمتر ار تقاضا می باشد، لذا عرضه نامناسب ورق های فولادی در بورس کالا به گونه ای است که کمتر از ثلث تقاضاها در هر بار عرضه، در بورس کالا تامین می شود.
  4. به دلیل اختلاف در عرضه و تقاضا انتظار افزایش قیمت در هفته وجود دارد.
  5. به دلیل عدم همپوشانی عرضه و تقاضا در بازار فولاد ایران، نیاز به واردات افزایش یافته است.
  6. تبصره ماده ۲ آیین نامه اجرایی ماده ۳۷ قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور که اشعار دارد: “برای کالاهای پذیرش شده در بورس کالا، مازاد عرضه صرفا براساس فرآیند عرضه وتقاضا (رینگ) داخلی بورس مزبور تعیین می شود. به گونه ای که اگر پس از عرضه در ۳ نوبت متوالی به قیمت متناسب، تقاضا وجود نداشته باشد، مازاد عرضه مبتنی بر تشخیص وزارت صنعت، معدن و تجارت، حسب مورد با کسب نظر از وزارت جهاد کشاورزی و اتاق های بازرگانی ایران و تعاون خواهد بود.” اجرا نمی شود.
  7. شرکت فولاد مبارکه قیمت پایه عرضه بورس را با احتساب ۲۰ درصد تعرفه و سایر هزینه های واردات تعیین می نمود که در عمل منجر به بروز درجه تمرکز بسیار بالایی در بازار ورق های فولادی با ضخامت پایین شده بود، بنابراین شورای رقابت به موجب بند ۵ ماده ۵۸ قانون اجرای سیاست های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی برای تنظیم این بازار با اکثریت آرا، دستورالعمل تنظیم بازار ورق گرم فولاد با ضخامت کمتر از ۵ میلی متر را ابلاغ نمود، لیکن این دستورالعمل برای تعیین قیمت اجرا نمی گردد.
  8. تولید کنندگان به جای آنکه تامین کننده نیاز داخلی باشند، اقدام به صادرات این محصول می کنند که همین موضوع مورد انتقاد وسیع بخش خصوصی است.
  9. شمش و اسلب فولادی، تیرآهن، میلگرد و ورق، کالاهایی هستند که هم اکنون به صورت دائمی در بورس کالای ایران مورد داد و ستد قرار می گیرند؛ بنابراین این امر و فراهم بودن فرایند بازاریابی این محصولات در بورس کالا، فضایی ایده ال را برای صادرات این گروه کالایی از بستر بورس کالا فراهم آورده است. در این بازار و مخصوصا در خصوص ورقهای فولادی، شمش و اسلب انتقادات بسیاری درخصوص قیمت های صادراتی وجود دارد که با ورود این کالاها به رینگ صادراتی بورس کالا و شفافیت معاملات میتوان با کاهش حجم انتقادات، بازاری منسجم و قدرتمند را برای عرضه محصولات فولادی و فلزی کشور در بورس کالا پدید آورد.

با عنایت به مطالب فوق، سندیکای تولیدکنندگان لوله و پروفیل فولادی از دبیرخانه شورای گفتگوی دولت و بخش خصوصی درخواست نموده است که این موضوع سریع تر بررسی گردد.