کیومرث فتح‌اله کرمانشاهی در گفت‌وگو با خبرنگار پایگاه خبری و تحلیلی «فلزات آنلاین» اظهار داشت: کشور ما در تحریم قرار دارد و از این رو اجرای اقتصاد مقاومتی بیش از گذشته ضرورت پیدا می‌‌کند. در مبانی اقتصاد مقاومتی به صنایع پایین‌دستی، اشتغال، صادرات و… به طور کامل توجه شده است. در عین حال کشور ما مشکلاتی در بخش اقتصاد دارد و شیوع ویروس کرونا آن را تشدید کرده است.

وی افزود: برای اینکه جهش تولید اتفاق بیفتد، باید مشکلات تولید را به طور کاملا دقیق شناسایی و حل و فصل کنیم. در صورتی که جهش تولید رخ دهد، صادرات غیر نفتی نیز به صورت خودکار افزایش می‌یابد.

ارزش افزوده در صنایع پایین‌دستی محقق می‌شود

دبیر سندیکای تولیدکنندگان لوله و پروفیل فولادی عنوان کرد: در زنجیره صنعت فولاد حلقه‌های نسبتا زیادی از سنگ آهن تا محصولات نهایی و صنایع پایین‌دستی وجود دارند. یکی از این صنایع پایین‌دست، صنعت لوله و پروفیل فولادی مشتمل بر ۱۶۰ کارخانه است که که جزو صنایع تکمیلی محسوب می‌شود.

کرمانشاهی خاطرنشان کرد: اگر صنایع لوله و پروفیل فولادی بتوانند مواد اولیه مورد نیاز خود را تامین کنند، می‌توانند اشتغال نسبتا خوبی در کشور به وجود آورند و همچنین می‌توانند باعث جلوگیری از خام‌فروشی شده و ارزش افزوده در کشور ایجاد کنند. اگر این واحدها بتوانند صادرات‌محور باشند و توان تولیدی آن‌ها افزایش یابد، قادر خواهند بود ارز بیشتری نسبت به سایر صنایع بالادستی فولاد به کشور وارد کنند.

وی با اشاره به وضعیت نابه‌سامان عرضه ورق فولادی در بورس کالا، بیان کرد: عرضه ورق فولادی در بورس به صورت قطره‌چکانی از سوی تولیدکنندگان انجام می‌شود. در این عرضه سه موضوع میزان عرضه مستقیم و میزان مچینگ، قابل بررسی هستند. موضوعی که باعث شده تا بازار مصرف ورق فولادی در حال حاضر با مشکل مواجه شود و رهبر انقلاب نیز در سخنرانی اخیر خود به این موضوع اشاره کنند، کمبود مواد اولیه واحدهای مصرف‌کننده ورق فولادی است.

کاهش قدرت رقابت صنایع با عدم تامین مواد اولیه

دبیر سندیکای تولیدکنندگان لوله و پروفیل فولادی اذعان کرد: هنگامی که مواد اولیه در اختیار واحدهای تولیدی قرار نگیرد، در کنار آن ظرفیت‌سنجی در سامانه‌ای موسوم به بهین‌یاب نیز به درستی انجام نشود، قدرت رقابت هم در بازار داخل و هم بازار خارج از تولیدکنندگان سلب می‌شود. به این مشکلات باید افزایش هزینه‌های تولید را نیز اضافه کرد. با ادامه شرایط کنونی، به طور حتم شاهد تعطیلی بسیاری از واحدهای تولیدی و بیکاری بسیاری از شاغلان حاضر در صنایع پایین‌دست خواهیم بود.

کرمانشاهی با بیان اینکه اخیرا حتی شنیده‌ها حاکی از تعطیلی و فروش تعدادی از کارخانه‌های لوله و پروفیل فولادی است، ابراز کرد: این واحدها نسبت به آینده بازار و شرایط فعالیت خود نگران هستند و با مشکلاتی نظیر تامین نقدینگی و مواد اولیه دست و پنجه نرم می‌کنند. در این شرایط واحدهای تولیدی به سمت رکود و بیکاری سوق خواهند یافت.

وی مطرح کرد: با توجه به فرمایشات اخیر مقام معظم رهبری مبنی بر کمبود عرضه ورق فولادی در بورس کالا، این فرمایشات باید سرلوحه کار شرکت فولاد مبارکه، سندیکای تولیدکنندگان لوله و پروفیل فولادی، بورس کالا و وزارت صنعت، معدن و تجارت قرار گیرد. همه اذعان دارند که در کشور مشکلات اقتصادی وجود دارد، در حالی که یکی از این مشکلات کمبود عرضه مواد اولیه در بازار است. در این رابطه لازم است همه نهادها و افراد دخیل در تامین مواد اولیه واحدهای تولیدی به وظایف خود به خوبی عمل کنند و از جزیره‌ای عمل کردن پرهیز شود. همچنین واحدهای تولیدی علاوه بر منافع فردی، به صورت فرابخشی منافع ملی را نیز مورد توجه قرار دهند. در این صورت ارزش افزوده‌ مضاعف در صنعت فولاد کشور ایجاد خواهد شد. اگر این ارزش افزوده همراه با صادرات باشد، ارز بیشتری عاید کشور خواهد شد.

شفاف‌سازی معاملات به کاهش مشکلات منجر می‌شود

دبیر سندیکای تولیدکنندگان لوله و پروفیل فولادی در خصوص چرایی نرسیدن مواد اولیه به تولیدکنندگان با وجود عرضه همه محصولات فولاد مبارکه در بورس کالا، عنوان کرد: در وهله اول باید توجه داشت که بورس کالا محل شفاف‌سازی معاملات است. خواسته همه صنایع مصرف‌کننده این است که خریداران ورق فولادی در بورس کالا به صورت شفاف اعلام شود. اگر در بازار شکاف قیمتی به هر دلیلی و در هر موردی به وجود آید، ممکن است عده‌ای فرصت‌طلب و غیر تولیدکننده به بازار وارد شوند. به طور مثال، بیش از یک هزار خریدار از بورس کالا ورق فولادی خریداری کردند، در حالی که یک‌پنجم یا یک‌چهارم آن‌ها مصرف‌کننده واقعی ورق بودند و به نظر می‌رسد سایر خریداران ورق فولادی واسطه بوده‌اند!

کرمانشاهی اضافه کرد: اگر در مرحله عرضه و معامله شفاف عمل شود، از رانت و ویژه‌خواری جلوگیری به عمل خواهد آمد. قطعا سندیکای تولیدکنندگان لوله و پروفیل فولادی از این امر طرفداری خواهد کرد. حتی در نامه‌ای به مسئولان امر، خواستار این موضوع نیز شده‌ایم. بنابراین باید به طور شفاف مشخص شود که تولید ورق فولادی به چه میزان است، چه میزان از آن در بورس کالا در بازار اصلی و مچینگ عرضه می‌شود و خریداران ورق از بورس کالا چه افرادی هستند. اگر به طور مشخص این موارد اعلام شوند، دیگر شاهد رانت‌خواری و ویژه‌خواری نخواهیم بود. شرکت فولاد مبارکه به عنوان بزرگ‌‌ترین تولیدکننده ورق فولادی، توان تولیدی محدودی دارد که عمده تولیدات خود را در بورس کالا عرضه می‌کند و سایر تولیدکنندگان ورق فولادی ظرفیت محدودتری نسبت به مبارکه دارند. به این ترتیب، برای بهبود عرضه ورق فولادی، باید همه تولیدکنندگان محصولات خود را در بورس کالا عرضه کنند.

ظرفیت‌سنجی حرفه‌ای به کاهش اشکلات بهین‌یاب منجر می‌شود

دبیر سندیکای تولیدکنندگان لوله و پروفیل فولادی خاطرنشان کرد: سامانه بهین‌یاب در ارزیابی برای ظرفیت‌سنجی واحدهای تولید به درستی عمل نمی‌کند. چراکه واحدهای تولید طبق پروانه بهره‌برداری، ظرفیت اسمی دارند که جدا از تولید واقعی است و در ظرفیت‌سنجی حرفه‌ای و تخصصی میزان تولید واقعی مشخص می‌شود. پیش از تشکیل سامانه بهین‌یاب، کمیته‌ای وجود داشت که وظیفه آن ظرفیت‌سنجی از تولیدکنندگان لوله و پروفیل فولادی بود. در این کمیته ظرفیت‌سنجی، نمایندگان فولاد مبارکه، نماینده سازمان صنعت، معدن و تجارت (سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان) و نماینده سندیکا حضور داشتند. این کمیته از ۷۵ کارخانه لوله و پروفیل بازدید کردند و ظرفیت‌سنجی آن‌ها را به صورت دقیق انجام دادند.

وی تاکید کرد: باید توجه داشت که ظرفیت‌سنجی کارخانه‌ها یک موضوع بسیار تخصصی و حرفه‌ای است که بر اساس ظرفیت خط تولید، سرعت و تعداد خطوط، ورودی و خروجی خط تولید، میزان برق مصرفی کارخانه و… انجام می‌شود. به طور حتم انجام ظرفیت‌سنجی برای کمیته زمان‌بر بوده و هزینه‌های خاص خود را دارد.

کرمانشاهی اضافه کرد: اخیرا با پیگیری‌هایی که به عمل آمده، به نظر می‌رسد متولی بخش صنعت یعنی معاونت امور صنایع وزارت صنعت، معدن و تجارت، قصد دارد مجددا این کمیته را احیا کند و در آن تغییراتی بدهد. نخستین موردی که اخیرا در جلسه شورای رقابت مطرح شد، احیای این کمیته بود. در این جلسه تاکید کردیم در فرآیند ظرفیت‌سنجی از واحدهای تولیدی به هیچ عنوان نباید تشکل مربوطه حذف شود. به طور مثال، برای صنعت لوله و پروفیل، سندیکای مربوط به آن قدمت حدود ۵۰ ساله دارد و قطعا با تجربه و تخصص موجود می‌تواند ظرفیت‌سنجی واحدهای این بخش را انجام دهد.

تشکل‌ها باید در تصمیم‌گیری‌ها حاضر باشند

دبیر سندیکای تولیدکنندگان لوله و پروفیل فولادی عنوان کرد: در قانون آمده که هر تصمیمی در خصوص صنعت، باید با نظر تشکل مرتبط اتخاذ شود و نباید تشکل‌ها را از فرآیند ظرفیت‌سنجی واحدهای تولیدی حذف کرد. ضمن اینکه ظرفیت‌سنجی این واحدها هم بسیار مهم است و هم باید به صورت تخصصی انجام شود. اگر ظرفیت‌سنجی به درستی صورت گیرد، ضمن شفاف‌سازی فعالیت‌های تولیدی، تعداد واحدهای تولیدی، میزان نیاز آن‌ها به مواد اولیه بر اساس توان به صورت بالفعل و واقعی مشخص خواهد شد. بنابراین می‌توان سهمیه آن‌ها در خصوص تامین مواد اولیه را تعیین کرد. این فرآیند باید در سامانه بهین‌یاب ثبت شود. البته در مورد ظرفیت‌سنجی سامانه بهین‌یاب از واحدهای تولیدی و اختصاص سهمیه به آن‌ها نیز ابهاماتی وجود داشته است که با فرآیند یاد شده، سامانه اصلاح خواهد شد.

کرمانشاهی خاطرنشان کرد: با ظرفیت‌سنجی صحیح کارخانه‌ها، اختصاص مواد اولیه به واحدهای تولیدی و اصلاح فرآیند سهمیه‌بندی واحدهای تولیدی در سامانه بهین‌یاب، دیگر شاهد هجوم خریداران غیر واقعی و دلالان فرصت‌طلب در بازار نخواهیم بود و به تدریج حذف خواهند شد.

وی تصریح کرد: مهم‌ترین دغدغه‌های کنونی تولیدکنندگان لوله و پروفیل فولادی که در جلسات اخیر مطرح شده شامل ظرفیت‌سنجی صحیح واحدهای تولیدی، تامین مواد اولیه و قیمت‌گذاری می‌شوند. در خصوص ظرفیت‌سنجی و تامین مواد اولیه موارد مطرح شده مورد بحث قرار گرفتند اما قیمت‌گذاری هنوز با ابهاماتی همراه است. البته نمی‌توان موضوعاتی مانند رشد نرخ ارز و تورم موجود در کشور را انکار کرد؛ با این حال تولیدکننده نمی‌تواند با هزینه‌های سربار و بالا بودن قیمت تمام شده واحد تولیدی خود را تعطیل کند و ناچار است مواد اولیه خود را به هر نحو ممکن حتی از بازار آزاد تامین کند. طبیعتا تامین مواد اولیه از بازار آزاد منجر به افزایش بهای تمام شده تولید می‌شود. به این ترتیب قدرت رقابت واحد تولیدی هم برای عرضه داخلی و هم برای صادرات به شدت کاهش می‌یابد.

الزام عرضه همه تولیدکنندگان ورق در بورس کالا

دبیر سندیکای تولیدکنندگان لوله و پروفیل فولادی مطرح کرد: در حال حاضر تمامی ورق شرکت فولاد مبارکه در بورس کالا عرضه می‌شود که حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد ورق موجود در بازار است. علاوه بر فولاد مبارکه دو شرکت نورد و لوله اهواز و فولاد گیلان نیز ورق گرم نازک تولید می‌کنند. با این حال، فولاد مبارکه تنها عرضه‌کننده ورق در بورس کالا است که ۴۰ درصد تولیدات خود را در تالار اصلی و ۶۰ درصد را در تالار مچینگ عرضه می‌کند. البته شنیده می‌شود که ورق فولادی از کشور صادر شده و متاسفانه قیمت صادراتی آن کمتر از قیمت داخلی بوده است. با اینکه صادرات یکی از ارکان اصلی اقتصاد هر کشور محسوب می‌شود اما نباید صادرات به هر قیمتی انجام شود. ضمن اینکه اولویت امروز در شرایط اقتصادی کنونی یعنی تشدید تحریم‌ها برای صنایع بالادستی، تامین مواد اولیه صنایع داخلی است.

کرمانشاهی ابراز کرد: دیگر تولیدکنندگان ورق نیز باید محصولات خود را در بورس کالا عرضه کنند. در این راستا باید ساز و کارهایی را ترتیب داد که سهمی از عرضه ورق داخلی نیز توسط دو شرکت اصلی تولیدکننده ورق انجام شود. با اینکه دو شرکت به بخش خصوصی تعلق دارند اما از امکانات و بسترهای داخلی برای تولید استفاده می‌کنند. البته باید مشوق‌ها و مکانیزم‌هایی را برای عرضه دیگر تولیدکنندگان ورق در بورس کالا تعریف کرد.

وی در خصوص الزام شرکت‌های تولیدکننده ورق به عرضه در بورس پیشنهاد داد: همه تولیدکنندگان طبق پروانه بهره‌برداری باید اقدم به تامین مواد اولیه و تولید محصول کنند. نهادهای ناظر می‌توانند با بررسی سوابق، میزان تولید و شرایط تامین مواد اولیه، می‌توان سهمیه عرضه این شرکت‌ها را نیز در بورس تعیین کرد. همچنین در صورتی که این شرکت‌ها ورق خود را در بورس عرضه نکنند، می‌توان با راهکارهای قانونی آن‌ها را ملزم به این موضوع کرد.

شفافیت، الزام نخست فعالیت اقتصادی

دبیر سندیکای تولیدکنندگان لوله و پروفیل فولادی عنوان کرد: در اقتصاد کشور باید دو عامل بسیار مهم را همواره در نظر گرفت؛ نخست شفافیت و عدم رانت‌‌‌خواری. در صورتی که این دو مولفه به عنوان اصول اقتصادی در کشور پیاده شوند، بسیاری از مشکلات اساسی اقتصاد کشور حل خواهد شد. شفافیت یعنی از ابتدا تا انتهای زنجیره روند تولید، مصرف و تجارت محصول در یک اتاق شیشه‌ای و کاملا مشخص انجام شود. همواره عنوان می‌شود که بورس کالا محل شفافیت است و باید به طور صریح عرضه‌کنندگان و خریداران محصولات از بورس کالا مشخص شوند.

دبیر سندیکای تولیدکنندگان لوله و پروفیل فولادی در پایان خاطرنشان کرد: سندیکا امروز و همواره به دنبال شفافیت است و به دنبال رانت برای هیچ یک از مصرف‌کنندگان نیست. خواستار این هستیم که همه جزئیات معاملات در بورس کالا بسیار شفاف اعلام شود تا هیچ خریداری به ویژه دلالان صاحب کد غیر تولیدکننده، نتواند از آب گل‌آلود ماهی بگیرد، در حالی که تولیدکنندگان واقعی بدون ماده اولیه بمانند.

لینک خبر