کنفرانس خبری سندیکای تولیدکنندگان لوله و پروفیل فولادی ایران که با موضوع به هم ریختگی اقتصادی و زنجیرههای تولید نامتعادل با حضور دکتر فرشاد مؤمنی و امیرحسین کاوه دبیر این سندیکا برگزار شد، فرصتی برای بررسی جفای صنایع بالادستی به صنایعپاییندستی بود اما فرشاد مؤمنی انتقادهای تندی از ساختارهای موجود رانتزا و رباخوار و شکنجه آمار برای نشان دادن وضع خوب اقتصاد داشت.
دکتر فرشاد مؤمنی اقتصاددان در این نشست خبری گفت: وضعیت موجود وضعیت خطیری است که تابه حال آن را تجربه نکردهایم و جامعه اگر میخواهد به سمت توسعه برود، باید اقتدار مبتنی بر پول، زور، ربا و فریب را به اقتدار علمی بدل کند و این نیاز به اصلاح جدی ساختارها دارد.
وی با بیان اینکه امروز آنهایی که به سمت رانت، ربا و فساد میروند، پاداش بیشتری از فعالیتهای مولد میگیرند، گفت: فشار این نوع ساختار بر تولیدکنندگان و مردم تحمیل میشود که این مناسبات پایدار نخواهد بود.
وی با تأکید بر اینکه امروز صدای غیرمولدها در فرآیند تصمیمگیری و تخصیص منابع و قدرت بلندتر از تولید است، افزود: با این رویه انگیزه، بهرهوری، داراییها و کارایی تضعیف میشود. وی ادامه داد: نتیجه این مناسبات تحتالشعاع قرار دادن سه بخش کلیدی شد که:۱- غیرمولدها بر منافع مردم و تولید حاکم شدند ۲- افزایش نابرابری در توزیع ثروت و قدرت صورت گرفت و ۳- افزایش وابستگی به خارج بیشتر شد در نتیجه هزینه – فرصت ارتکاب فساد کاهش و فساد و رانتجویی بیشتر میشود. شکنجه آمار وضع راخرابتر میکند مؤمنی با بیان اینکه امروز روند توسعه مقهور غیرمولدهاست، گفت: تجارت پول و کانون ربا بنیان مناسب و نقطه اصلی خلق ارزش در اقتصاد شده و از سوی دیگر تولید هم رو به آشفتگی و در بخشهایی هم تبدیل به محملی برای توزیع رانت شده است. وی با اشاره به ضرورت بازنگری بنیادی که نه مجلس و نه دولت و نه نهادهای نظارتی به درستی آنها را درک نکردهاند، گفت: آنها هنوز تصور میکنند با دستکاریهای جزئی و رویکردهای وصله پینهای میتوانند بر مشکلات غلبه کنند.
فرشاد مؤمنی گفت: برخی با شکنجه آمارها و اطلاعات رسمی سعی در نشان دادن فضای مناسب اقتصادی دارند در حالی که این رویه باعث تشدید بحران میشود. در زمان حاضر ما با دادههای رسمی مواجه هستیم که نشان میدهد استمرار شرایط موجود دیگر از روشهای معمول فعلی ممکن نیست و ما را در معرض هزینههای بیبازگشت قرار خواهد داد. این اقتصاددان با اشاره به سود ۱۰۰ هزارمیلیارد تومانی کل شرکتهای غیردولتی (اعم از خصوصی و خصولتی) خاطر نشان کرد: بهره توزیع شده از کانال بازار سمی پول ۲۰۰ هزار میلیارد تومان است. این موضوع به تعبیر آدام اسمیت شرایطی را نشان میدهد که افرادی نکاشتههای خود را درو میکنند و افرادی داشتههای خود را تقدیم آنها میکنند!وی با تأکید بر اینکه سود پرداختی بانکها در سال ۹۴ معادل دستمزد حدود ۱۱ میلیون نفر کارگر با حداقل دستمزد استاندارد بوده است، گفت: در مناسبات رانتی و ربا در حالی که با بیسابقهترین نرخ رشد نقدینگی مواجهیم برای بخش تولید مشکل کمبود نقدینگی وجود دارد و در بخش صنعت ۷۵ درصد و در بخش کشاورزی ۹۵ درصد نیاز سرمایه در گردش از بازار غیررسمی پول تأمین میشود که این نشان میدهد کشاورزان و صنعتکاران را به مسلخ رباخواران بردهایم. مؤمنی گفت: ۶۲درصد درآمدهای مالیاتی از صنعت گرفته میشود اما صنایع امروز یا با مرگ دست و پنجه نرم میکنند یا با حداقل ظرفیت به حیات خود ادامه میدهند. طنزهای تلخ اقتصادی دکتر مؤمنی افزود: در حالی که تولیدکنندگان پاییندستی با مشکلات تهیه مواد اولیه گران مواجه هستند، بخشهایی از تولید به دنبال انجام صادرات با قیمت ارزان (دامپینگی) به منظور دریافت مدال افتخار صادرات هستند و در سویی دیگر به توزیع دلارهای صادراتی به برخی تریبونها و فشار به دولت برای اخذ امتیازهای خاص و افزایش نرخ ارز مشغولند و اینها از جمله طنزهای تلخ است که وزیر صنعت باید به این موضوع با روش عقلی و علمی وارد شود. وی ادامه داد: از دیگر طنزهای تلخ میتوان به رقابت تولیدکنندگان برای خرید مواد اولیه در بورس کالا اشاره کرد که عرضهکننده انحصاری دارد و خود عامل گرانتر شدن مواد اولیه است که به جای فشار بر تولیدکننده انحصاری، صنایع پاییندستی هدف قرار میگیرند. وی گفت: یکی از رانتها، رانت انرژی در صنعت فولاد است. ارزش گاز مصرفی هر تن فولاد با قیمت جهانی برابر با ۱۳۹ دلار است در حالی که در کشور این عدد ۲۱/۲ دلار است و برای هر تن ۱۱۸دلار رانت وجود دارد، در عین حال این رانت که به نوعی ثروت ملی است به جای انتقال به بخشهای تولید پاییندستی با ارزانفروشی موادخام به خارج، مانع توسعه است. وی گفت: موضوع رانت در صنایع بالادستی و جلوگیری از ارزانفروشی آنها به خارج و فشار آنها به صنایع پاییندستی داخلی باید در نهادهای نظارتی و به دست شخص آقای شریعتمداری پیگیری و حل شود. بورس؛ ابزار باجخواهی وی با بیان اینکه امروز بورس به ابزار باجخواهی برخی بخشهای اقتصادی بدل شده است، گفت: بورس امروز نمایانگر وضعیت اقتصادی نیست اما برخی اصرار بر این موضوع دارند. وی نشان واضح باجخواهی در بورس را قیمت خوراک پتروشیمی یا قضیه بانکها عنوان کرد و گفت: با این توصیفات هر چقدر که فعالیتی رانتیتر و با مناسبات شبهربوی باشد، برخورداریهایش به شکل غیرمتعارفی بیشتر است. مؤمنی ادامه داد: به عنوان مثال نرخ خوراک پتروشیمیها سبب شده طی سالهای ۸۷ الی ۹۳ اندازه پتروشیمیها ۲۸/۵ برابر شود، در حالی که اندازه بورس در این مدت ۶/۳ برابر شده و در همین مدت اندازه بانکها ۹/۵ برابر شده، این درحالی است که سهم تشکیل سرمایه در بخش صنعت ۷۰ درصد کمتر شده و در نتیجه صنایع کوچک و متوسط که موتور اصلی خلق اشتغال و توسعه است، ضعیفتر شدهاند. این اقتصاددان گفت: ما از رئیس سازمان برنامه و بودجه، وزیر صنعت، معدن و تجارت و دیگران انتظار داریم به این نکات توجه کنند و بدانند این رویه پایدار نخواهد بود و در صورت ادامه به مشکلات امنیتی منجر خواهد شد.
مؤمنی با اشاره به هزینه سنگین تبلیغات برخی شرکتهای بورسی تأکید کرد: باید مراقب جوسازی گروههای ذینفع بود زیرا بودجه تبلیغات برخی بخشهای اقتصادی به ابزاری برای تنبیه یا کنترل رسانهها تبدیل شده و هر کس که مناسبات آنها را دنبال میکند، بیشترین هزینهها را دریافت میکند که قابل تأمل است. وی با انتقاد از عملکرد دولت و خطاب به رئیسجمهور گفت: اعتدال به معنای این نیست که کار غلط را با کار درست جمع و بعد آن را تقسیم بر دو کنیم بلکه اعتدال به معنای این است که مناسبات تضعیفکننده بخش تولید را حذف کنیم و ساختار قدرت را به ساختار حاکمیت علم تغییر بدهیم. بورس کالا فروشنده خصولتیهاامیرحسین کاوه دبیر سندیکای تولیدکنندگان لوله و پروفیل فولادی ایران نیز در این نشست گفت: حمایت از صادرات موادخام و خامفروشی افتخار نیست و مسئولان باید آن را به عنوان نقطه منفی عملکرد خودشان تلقی کنند. وی افزود: برخی فروشندگان انحصاری مواد اولیه در عمل بورس کالا را به دفتر فروش خود تبدیل کردهاند در حالی که برنامهریزی برای تأمین کالاهای مورد نیاز کشور در صنایع پاییندستی خیلی کار سختی نیست که مسئولان نتوانند از عهده آن بربیایند. وی خاطر نشان کرد: متأسفانه امروز صنایع پاییندستی در بخش فولاد، مس، آلومینیوم و حتی نساجی و چوب و کاغذ گرفتار خامفروشی و صادرات موادخام هستند. راهکار برای به هم ریختگی اقتصادی و تأمین نیازهای زنجیره تولید مجهول نیست؛ اگر مسئولان بخواهند تولید با ارزش افزوده را در دستور کار خود قرار دهند.
دکتر پیمان مولوی عضو انجمن اقتصاددانان ایران نیز در این نشست گفت: ما رتبه اعتباری کشور را پایین آوردیم و انتظار داریم بخش خصوصی وارد شود و مشکلات را حل کند. وقتی بخش خصوصی ۹۰ درصد زمانش به کارهایی غیر از مدیریت بنگاهها صرف میشود، چگونه میتواند به مسائل تولیدی بپردازد. وی اظهار کرد: هر روز در ایران میتوانیم انتظار داشته باشیم در بحث اقتصاد و صادرات تغییر پیدا شود به نحوی که اقتصاد ایران برای حتی یک سال آینده نیز قابل پیشبینی نیست. این کارشناس سرمایه خاطرنشان کرد: این میزان نقدینگی که در بانکها حبس کردیم یک فاجعه است که نمیتوانیم از آن استفاده کنیم.
