آمارها چه میگویند
براساس دادههای گمرکی اتحادیه اروپا، در دوره ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۳ میلادی، مجموع ارزش صادرات ورق فولاد گرم ایران به اتحادیه اروپا ۱۳۵ میلیون دلار (میانگین بهای واحد ۶۵۲ دلار بر تن) بود. ارزش صادرات در سال ۲۰۱۴ میلادی به ۲۱۹میلیون دلار (با میانگین بهای واحد ۵۴۵ دلار بر تن)، در سال ۲۰۱۵ میلادی به ۳۲۴ میلیون دلار (با میانگین بهای واحد ۴۰۴ دلار بر تن) و در سال ۲۰۱۶ میلادی به ۲۳۱ میلیون دلار (با میانگین بهای واحد ۳۳۲ دلار بر تن) بالغ شد.
بررسی روند بهای واحد صادرات ورق فولاد گرم ایران به اتحادیه اروپا نشان میدهد، بهای واحد اعلام شده توسط گمرکهای اتحادیه اروپا برای واردات ورق فولاد گرم از ایران از ۶۰۰ دلار بر تن در ماه ژانویه سال ۲۰۱۴ میلادی (دی ماه سال ۱۳۹۲) بتدریج کاهش یافت و به حدود ۳۰۰ دلار در ماه ژانویه سال ۲۰۱۶ (دی ماه سال ۱۳۹۴) سقوط پیدا کرد. این آمار نشان میدهد، قیمت فولاد صادراتی ایران به اروپا نصف شده بود.
داخل مرزها چه خبر است
بر اساس دادههای سازمان بورس کالا، بهای فروش ورق فولاد گرم شرکت فولاد مبارکه در سهماهه اول سال ۱۳۹۴ حدود ۱۷ هزار ریال بر کیلوگرم بود که بتدریج مقداری کاهش یافت و طی ماههای مرداد سال ۱۳۹۴ تا فروردین سال ۱۳۹۵، حدود ۱۴۵۰۰ ریال بر کیلوگرم نوسانات اندکی داشت. ماههای اردیبهشت تا شهریور سال ۱۳۹۵ بهای ورق فولاد گرم به سطح ۱۶ هزار ریال در کیلوگرم ترقی کرد و پس از آن مجدد بالا رفت و آذر سال ۱۳۹۵ تا فروردین ۱۳۹۶ در قیمت ۲۰هزار و ۶۰۰ ریال بر کیلوگرم تثبیت شد. بهای ورق فولاد گرم در ماههای مرداد و شهریور سال ۱۳۹۶ به ۲۳ و ۲۵ هزار ریال بر کیلوگرم افزایش پیدا کرد. شهریور ماه ۱۳۹۶، نسبت به ماه مشابه در سال قبل بهای ورق فولاد گرم ۵۹ درصد و نسبت به ابتدای سال ۱۳۹۵، ۷۴درصد افزایش را تجربه کرد.
در شرایطی که قیمت فروش داخلی ورق فولاد گرم افزایش مستمری را تجربه کرد، بهای واحد صادرات ورق فولاد گرم به اتحادیه اروپا به میزان قابل توجهی در سطح زیر قیمت فروش داخلی بود. فروردین ماه سال ۱۳۹۴، قیمت فروش داخلی ورق فولاد گرم ۳۷ درصد (۴۷۰۰ ریال بر کیلوگرم) بالاتر از بهای واحد صادراتی به اتحادیه اروپا بود که این اختلاف بتدریج کاهش یافت و به ۱۴درصد (۱۸۰۰ ریال بر کیلوگرم) در شهریور ماه سال ۱۳۹۴ تنزل پیدا کرد. از آبان ماه سال ۱۳۹۴، روند اختلاف بین قیمتهای فروش داخلی و بهای واحد صادراتی به اتحادیه اروپا بتدریج شدت گرفت و گرانفروشی داخلی نسبت به صادراتی به ۶۱ درصد (۵۵۰۰ ریال بر کیلوگرم) در اسفند ماه سال ۱۳۹۴ صعود کرد. این روند تا تیر ماه سال ۱۳۹۵ به میزان ۶۵ درصد (۶۳۰۰ ریال بر کیلوگرم) ادامه یافت. افزایش شدید قیمت فروش داخلی نسبت به بهای صادراتی مقارن با رشد بالای صادرات ورق فولاد گرم به اتحادیه اروپاست.
دو روند کلی در عرضه ورق فولاد گرم به بازارهای داخلی و خارجی ملاحظه میشود: کاهش قابل ملاحظه بهای واحد صادرات به اتحادیه اروپا و افزایش مستمر قیمتهای فروش داخلی.
حمایت بیقاعده، نامتناسب و بی قید و شرط دولت و وزارت صنعت، معدن و تجارت از تولیدکنندگان بزرگ فولاد داخلی با اعمال تعرفه وارداتی بسیار بالا از ابتدای سال ۱۳۹۴ و از سوی دیگر، فقدان نظارت لازم و آزادی عمل کامل، در عمل موجب شد، آنها به سهولت اقدام به صادرات زیر قیمتهای داخلی و جهانی کنند و از سوی دیگر در جهت جبران زیان ناشی از صادرات، در جهت افزایش بیرویه قیمتهای فروش داخلی گام بردارند. وزارت صنعت، معدن و تجارت با افزایش ناگهانی چند برابری تعرفههای واردات ورق فولاد گرم، بستر و زمینه لازم برای وقوع تخلفات صادراتی در تولیدکنندگان فولاد داخلی و از سوی دیگر احجاف به صنایع پاییندستی و اعمال تضییقات و گرانفروشی به آنها را فراهم ساخت.
اقدامات مشترک و هماهنگ دولت و تولیدکنندگان بزرگ فولاد، نتایج زیر را به همراه داشته است.
۱- بهای نامتعارف و بالای مواد اولیه (ورق فولاد گرم) گران شدن محصولات و کالاهای تولیدی نهایی که دهها شاخه تولیدی و صنعتی کشور را در بر میگیرد: نظر به گستره مصرف و کاربرد آهن و فولاد در بخشهای مختلف اقتصادی عمرانی، ساختمانی، صنعتی، کشاورزی و حتی خدماتی، اثرات بهای بالا و افزایش شدید و بدون تناسب آن روی کل فعالیت اقتصادی کشور محسوس و قابل ملاحظه است.
۲-تنزل شدید میزان فعالیت و در نتیجه، کاهش اشتغال و درآمد اقتصادی در صنایع پاییندستی فولاد و بخشهای مرتبط با مصرف فولاد و محصولات فولادی: با این که در دو دهه اخیر بخش غالب حمایتها و منابع مالی در جهت توسعه صنایع بالادستی تولید فولاد صرف شده است، حدود ۸۰ هزار نفر در کل کارگاههای بزرگ تولید آهن و فولاد شاغل هستند و در مقابل اشتغال واحدهای صنعتی و تولیدی صنایع فلزی بالغ بر ۴۰۰ هزار نفر است. با در نظر گرفتن صنایع ساخت ماشینآلات و تجهیزات و دیگر بخشهای صنعتی مرتبط، حدود یک میلیون نفر در کارگاهها و صنایع پاییندستی فلزی شاغل هستند. کاهش میزان فروش و توان اقتصادی صنایع فلزی پاییندستی اثرات مستقیم و قابل ملاحظه بر کاهش درآمد و اشتغال صنعتی و تشدید رکود اقتصادی کشور دارد.
۳- افزایش نامتعارف قیمت تمامشده و بهای فروش تولیدات صنایع فلزی داخلی (و همچنین دیگر بخشهای تولیدی وابسته) و در نتیجه کاهش قدرت رقابت آنها در بازارهای داخلی در برابر کالاهای وارداتی و بخصوص اقلام ارزانقیمت ساخت چین .
۴- ارزانفروشی صادراتی انواع ورق فولاد گرم در سطح جهان بخصوص به کشورهای اروپایی و محکومیت ایران در دامپینگ صادرات فولاد به اتحادیه اروپا و از دست دادن این بازار مهم./جام جم آنلاین
